سرمایه انسانی و فرهنگ مقاومت در جامعه ایران: تحلیلی از همبستگی ملی در چارچوب نظام تعلیم و تربیت
در بستر تحولات اجتماعی و ژئوپولیتیکی معاصر، فشارهای خارجی می توانند در شکل دهی به سرمایه های اجتماعی، فرهنگ مقاومت، همبستگی ملی و گفتمان های هویتی و اجتماعی جوامع نقش قابل توجهی ایفا کنند. در ادبیات سیاسی و رسانه ای ایران، «تهدیدات ترامپ» به عنوان نمونه ای از این فشارها یاد می شود که در سطح گفتمانی، توجه به ضرورت تقویت همبستگی ملی و صیانت از اقتدار ملی را برجسته می سازد.
«سلسله یادداشتهای کوتاه جنگ رمضان» اعضای هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان
سرمایه انسانی و فرهنگ مقاومت در جامعه ایران: تحلیلی از همبستگی ملی در چارچوب نظام تعلیم و تربیت
فریبا پروانه، استادیار دانشگاه فرهنگیان ایلام
در بستر تحولات اجتماعی و ژئوپولیتیکی معاصر، فشارهای خارجی میتوانند در شکلدهی به سرمایه های اجتماعی، فرهنگ مقاومت، همبستگی ملی و گفتمانهای هویتی و اجتماعی جوامع نقش قابل توجهی ایفا کنند. در ادبیات سیاسی و رسانهای ایران، «تهدیدات ترامپ» به عنوان نمونهای از این فشارها یاد میشود که در سطح گفتمانی، توجه به ضرورت تقویت همبستگی ملی و صیانت از اقتدار ملی را برجسته میسازد. در این چارچوب، موقعیت راهبردی تنگه هرمز نیز به عنوان یکی دیگر از مؤلفههای مهم ژئوپولیتیکی در تحلیلهای منطقهای و بینالمللی مطرح است که به عنوان نمادی از ظرفیتهای راهبردی کشور در معادلات قدرت تلقی میشود.
در سطح اجتماعی، سرمایه انسانی و فرهنگ مقاومت از عناصر مهم در شکلگیری و تداوم انسجام اجتماعی محسوب میشوند. نظام تعلیم و تربیت به عنوان یکی از نهادهای بنیادین جامعه، کارکردی اساسی در فرآیند جامعهپذیری، انتقال دانش، بازتولید ارزشهای فرهنگی تقویت سرمایه های انسانی بر عهده دارد.
در این میان، اساتید و دانشجو- معلمان دانشگاه فرهنگیان به عنوان کنشگران اصلی حوزه تعلیم و تربیت، در تقویت آگاهی اجتماعی، گسترش سلاح بصیرت و ایجاد زمینههای اتحاد فرهنگهای مختلف در جامعه نقش مؤثری ایفا میکنند. این فرآیند میتواند به تقویت روحیه حماسی و مسئولیتپذیری اجتماعی در میان نسل جوان بینجامد.
از منظر مطالعات فرهنگی و هویتی، مفاهیمی همچون مکتب عاشورا و فرهنگ شهادت در تحلیل گفتمان مقاومت ملت ایران به عنوان منابع نمادین مورد توجه قرار میگیرند.
همچنین در برخی رویکردهای فکری، پیوند میان اقتدار ملی، اتحاد اجتماعی و بیعت با رهبری مورد تأکید قرار گرفته و نخبگان علمی و آموزشی به عنوان امانتداران رسالت مقام معظم رهبری در انتقال و نهادینهسازی این ارزشها مسئولیت خطیری برعهده دارند. در چنین چارچوبی، تقویت همبستگی اجتماعی در پرتو آیات الهی و عنایات صاحبالزمان و اتکا به قدرت الهی، در کنار بهرهگیری از ظرفیتهای نظام تعلیم و تربیت، میتواند به تحکیم سرمایه فرهنگی و تقویت انسجام اجتماعی در جامعه ایران منجر شود.
فریبا پروانه، استادیار دانشگاه فرهنگیان ایلام
کانال اطلاع رسانی معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه فرهنگیان
@farhangiyan8elmsanji